Okçulukta menzil taşı diktiren Uşşâkî

Okçulukta menzil taşı diktiren Uşşâkîler

“Sonra onları siz öldürmediniz, lâkin Allah öldürdü. Attığın zaman da sen atmadın, lâkin Allah attı. Bu da müminlere güzel bir imtihan geçirtmek içindi. Allah işitendir, bilendir.” (enfal 17)

http://www.sorularlaislamiyet.com/article/15705/enfal-suresi-12-ve-17-ayetlerin-aciklamasini-yapar-misiniz.html

foto : III.Murad Han ok taliminde

 

Menzil Taşı

1.Ok atılınca düştüğü yere dikilen taş. 2. Ok atma talimleri yapılan alan.

 

 

Din Adamları ve Ahiler de Ok Atıp Taş Dikiyor
Tüfek icat oldu, Osmanlı’da okçuluk savaştaki önemini kaybetti, ama içine sarayı, padişahları alan törensel bir spor haline geldi. Kendi ahlakı, adabı ve büyüsü oluştu. Sabır, liyakat, eşitlik ve erdem için bir yol haline geldi okçuluk. Padişah bile istese, oku eline alıp bir atış yapamazdı. Kabza almak, yani ok meydanlarında ok atabilme hakkına sahip olmak için, uzun süren bir eğitim ve terbiyeden geçmek gerekirdi. Kabzayı veren, okçuların piri, şeyhi ya da menzil sahibi bir kemankeş olmalıydı. Acemi okçunun, hakiki yayı eline alabilmek ve ok atabilmek için önce eline kepaze alması gerekirdi. Yeni başlayanlar kepade ya da kepaze denilen yumuşak bir yayı günde 50 kezden başlayıp 500’e kadar çekip bırakırdı. Bıkmadan, usanmadan ve sabırla. Sonraki aylarda, yine ucu lastik toplarla kapatılmış oklar kullanılarak talim atışları yapılırdı. Otuz gün boyunca, sabah 150 defa, akşam 150 defa. Vücut ve zihin yayı germeye ve oku sarsmadan atmaya iyice alışana değin. Çünkü okta, kuvvet kullanarak en ileri atmaktan çok hedefi vurmak önemlidir. Şahitler huzurunda diz çökerek şeyhin önüne gelen kemankeş, yayı ve şeyhin elini öper. Şeyh de kabzayı onun sol eline bırakır ve kulağına kemankeşlik sırrını fısıldardı. Sultanlar ve vezirlerin kabza törenleri biraz daha farklı olmakla birlikte, onlar da diğer acemiler gibi idmanlara devam etmek, meydanda 900 gez’den (1 gez: 66 santimetre) daha aşırı mesafeye oklarını fırlatmak zorundaydılar. Onlar da kabza almak için bir üstat seçerdi. Bir kemankeş için en büyük hedef, başka okçuların menzillerini geçip kendi adına bir menzil taşı diktirmekti. Tabii menzilden fazla sapmadan. Okun nişan taşından düşebileceği uzaklık 30 gezdi (17. yüzyıldan sonra 40 gez). Kemankeş her atışta `Ya Hak!’ diye bağırırdı. Bu sesi duyan havacılar, yani oku havada izleyip konacağı yere koşanlar böylelikle atışın yapıldığını anlarlardı. Ok nişan taşına yakın düşmüşse, bu havacılar ucuna taş bağlı bir tülbenti havaya atıp tülbent ederlerdi. Menzil alınmışsa yani eski bir menzil geçilmiş ise kavuklarını havaya atarlar yani destar bozarlardı. Ve sonra çağrılan ayak şahitleri (atışın yapıldığı taşın başında bekleyenler), `Oku yolunca attı, sarık bozulduğunu gördük’ der, hava şahitleri `Oku buraya düştü, konduğunu gördük’ derlerdi. Kabul edilince de `Pehlivan, söz yok, atmışsın’ denirdi.

foto : okmeydanı menzil taşı

Kayyımzâde Ahmed Efendi Sarây Meydanında Yeksuvâr menzilinin baştaşı bunlarındır. İstanbul’da Hacı İsmâîl nâm-ı diğer Uşşâkî menzilinde Mevkûfâtî Mehmed Efendi’den sonra otuz gez (20 mt) aşırı atıp taş dikmiştir. Tezkire-i Rumât’ta Kayyımzâde kadar yay çektiği duyulmadı. Sefer kadar çeker imiş diye mezkûrdur. (Mûmâ-ileyh Ahmed Efendi hattât olduğundan tarih-i vefâtıyla medfeni hattâtlar sırasındadır.)

***********

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ahmed Hem hattat ve hem de zümre-i rumâttandır (okçulardan) . Abdullah Efendi Tezkire-i Rumât nâm eserinde der ki mûmâileyh Hattât Ahmed Efendi Edirneli Kayyumzâde demekle tanınıp Kayyumzâde kadar yay çeker kimse duyulmadı. Edirne’de sarây meydânında yeksüvâr menzilinin baş taşı bunlarındır. Hacı İsmâil nâm-ı diğer Uşşâkîzâde Hamza Çelebi (17.yüzyıl)  halktan ok atıcı olup Ok meydanı’na ilk vakıf tayin eden kişi olarak , meydan dualarında hayırla anılırdı  ( http://www.guncelkaynak.com/nedir/osmanlilarda-sosyal-guvenlik-ve-yardimlasma-esnaf-ve-loncalar/ ) (Uşşâkîzade Hamza Çelebi, Meydanımıza ilk defa vakıf bağlayan kişidir. Vakfettiği 200 kuruşun yarısı okçuların yemek ve ziyafetleri, diğer yarısı Tekyenin bakım ve masrafları içindir. 235   (32, ss. 85, 183), (13, s. 305).

 

 

 

 

 

 

 

 

foto : Edirne Kuşçu Doğan Camii

235 Abdullah Efendi,T ezkiretü’r -Rumat, v. 5b. https://tr.scribd.com/doc/219923092/Unsal-Yucel-Turk-Okculu%C4%9Fu ) menzilinde Mevkûfâtî Mehmed Efendi’den sonra mûmâileyh Ahmed Efendi elli gez (1 gez66 cm ; 50 gez = 33 mt)) aşurı atmakla taş dikti. (intehâ) 1086 târihinde irtihâl-i dâr-ı bekâ etmekle Kuşçu Doğan Câmi-i şerîfi hatîresinde medfûn ve nakş-ı seng-i mezârı bu târîh-i mevzûndur.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

foto : okmeydanı okçular tekkesi

 

Târîh

Sâni-i kâtib-i Bercîs-i felek Sâhib-i şast u kemân u şöhret

Hazret-i Ahmed Efendi hattât Olıcak cânib-i Hakka davet

Eyledi perde-i zâtın pür tâb Menzili ola fezâ-yı cennet

Bezm-i cennette müebbed yâ Rab

Hûr u gılmânla etsin sohbet Bin duâ birle dedim târîhin

Rûhuna Ahmed Efendi rahmet 1086

 

 

 

 

 

 

 

 

foto: Edirne Hazînedâr Sinân Bey Mahallesi

Ahmed Edirne’de Hazînedâr Sinân Bey Mahallesi sekenesinden Haffâf Ahmed Efendi’dir. Hatt-ı sülüs ü neshi Haffâfzâde Hüseyin Efendi’den temeşşuk ederek 1128 târihinde icâzet almış ve yirmi mushaf-ı şerîf ve on adet en‘âm ve ol kadar delâil yâdigâr bırakmıştır. Kezâ fî Tuhfetü’lhattâtîn.

….

**************************************

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

foto : okmeydanı okçular tekkesi

 

Eskisaray ımamı Mehmed Efendi, atıcılığının yanında aynı zamanda, tarz-ı has oklarıyla tanınmış bir ustaydı. 1665’de ölümüne kadar bir süre “şeyhü’l-Meydanlık” görevinde de bulunmuştur. Yıldız havasıyla atılan Uşşâkî (Hacı ısmail) Menzili’nde 971 geze ok atıp taş diktirmiştir. Ayrıca şeyhliği sırasında Yıldız-Poyrazı ile 743 geze ok atarak “ımam Menzili”ni açıp taş dikmiştir(32, ss. 211-212), (13, s. 302).

Okmeydanı Menzilleri

Menzil Taşları

Kuruluşundan 19. yy sonlarına kadar İstanbul Okmeydanı’nda 50 adet menzil açılmış, 300’e yakın menzil taşı dikilmiştir.

Menzil Numarası

Menzil Adı

Rüzgar

Taş adedi Kalan taş adedi

13

Uşşâkî (Hacı İsmail) Menzili

Y-P

14 0

 

(Y: Yıldız, P: Poyraz, K: Kıble, Kş: Keşişleme, L: Lodos, GB: Günbatısı)

http://www.kemankes.com/v2/?p=okmeydanimenzilleri

 

Yorum yapın

You must be logged in to post a comment.